เกิดอะไรขึ้นกับราคาทองคำ: เส้นทาง ปัจจัยพื้นฐาน และบทเรียน

เส้นทางและบริบทของราคาทองคำ

ราคาทองคำปรับตัวลงเล็กน้อยหลังจากการขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงต้นไตรมาสสุดท้ายของปี 2025 โดยลดลงราว 9% ภายในสามวัน ซึ่งเป็นการปรับฐานตามธรรมชาติในตลาดที่ร้อนแรงมากกว่าการเปลี่ยนทิศทางแนวโน้มหลัก ราคาทองคำเพิ่มขึ้น 19% ตลอดเดือนตุลาคม ก่อนจะฟื้นตัวราว 4% ภายในสองวันหลังการปรับฐาน ทำให้ผู้เชี่ยวชาญส่วนใหญ่ยังมองว่าแนวโน้มขาขึ้นยังไม่จบลง.

การเคลื่อนไหวนี้ได้รับอิทธิพลจากปัจจัยระยะสั้นหลายประการ เช่น ค่าเงินดอลลาร์สหรัฐแข็งค่าขึ้น 2.1% ภายใน 4 วันหลังความคืบหน้าข้อตกลงการค้าระหว่างสหรัฐฯ และจีน การโยกย้ายเงินทุนไปยังตลาดหุ้น (Nasdaq เพิ่มขึ้น 3.4% ในช่วงเดียวกัน) และการปิดสถานะซื้อเก็งกำไรจำนวนมากในตลาด COMEX ที่แตะระดับสูงสุดเป็นประวัติการณ์ 680,000 สัญญา หลังจากนั้น ปริมาณสถานะเปิดลดลง 11% และโครงสร้างสัญญาซื้อขายล่วงหน้ากลับสู่ภาวะ contango ปกติ ซึ่งโดยทั่วไปเป็นสัญญาณของการรีเซ็ตพลังตลาด.

แรงขับเคลื่อนที่อยู่เบื้องหลัง

เพื่อเข้าใจการเคลื่อนไหวของทองคำ ต้องแยกออกเป็นสามชั้น: ระดับระยะยาว (แนวโน้มเชิงโครงสร้าง), ระดับวัฏจักร (ตามรอบเศรษฐกิจ) และระดับระยะสั้น (ปัจจัยเชิงกลยุทธ์). แต่ละชั้นมีอิทธิพลต่างกันในแต่ละช่วงเวลา และเมื่อนำมารวมกันจึงสร้างภาพใหญ่ของตลาดทองคำโลก.

• ระดับระยะยาว: แนวโน้ม “ลดการพึ่งพาเงินดอลลาร์” และการเพิ่มสัดส่วนทองคำในทุนสำรองของประเทศเกิดใหม่

• ระดับวัฏจักร: อัตราผลตอบแทนพันธบัตรที่แท้จริงติดลบและเงินเฟ้อที่ยังสูงกว่าระดับเป้าหมายของธนาคารกลาง

• ระดับระยะสั้น: การปรับสถานะการเก็งกำไรในตลาดล่วงหน้าและการไหลของเงินทุนระหว่างสินทรัพย์

เมื่อมองจากมุมมองทางเทคนิค นักวิเคราะห์คาดว่าราคาทองคำจะเคลื่อนไหวในกรอบ 3,850–3,880 ดอลลาร์ต่อออนซ์เป็นจุดสะสมระยะสั้น ในขณะที่โซน 4,100–4,150 ดอลลาร์เป็นพื้นที่ทำกำไรบางส่วน หากธนาคารกลางสหรัฐ (Fed) ปรับลดอัตราดอกเบี้ย 0.25% ในเดือนธันวาคม ราคาทองคำอาจขยับสู่ช่วง 4,250–4,300 ดอลลาร์.

สัญญาณที่ควรจับตา

• ดัชนีดอลลาร์ (DXY): การผ่านระดับ 108.50 อาจบ่งชี้การปรับฐานต่อเนื่อง

• การไหลเข้าของกองทุน ETF ทองคำ: เป็นตัวชี้ความเชื่อมั่นของนักลงทุนสถาบัน

• ผลตอบแทนที่แท้จริงของพันธบัตร: ยิ่งติดลบมาก ยิ่งหนุนราคาทองคำ

โดยสรุป การปรับฐานครั้งล่าสุดถือเป็นการพักตัวเชิงเทคนิคมากกว่าการเปลี่ยนแนวโน้มหลัก แรงขับเคลื่อนทางเศรษฐกิจระยะยาวยังคงสนับสนุนให้ทองคำเป็นสินทรัพย์ที่มีเสถียรภาพและเป็นที่ต้องการในช่วงที่ตลาดโลกมีความไม่แน่นอนสูง.

ปัจจัยพื้นฐานระยะยาว

ราคาทองคำยังคงได้รับแรงหนุนจากโครงสร้างเศรษฐกิจที่ชัดเจนสามประการ ได้แก่ (1) ความต้องการจากธนาคารกลางทั่วโลก, (2) ผลตอบแทนพันธบัตรที่แท้จริงอยู่ในแดนลบ, และ (3) แนวโน้มลดการถือครองเงินดอลลาร์ในทุนสำรองระหว่างประเทศ ปัจจัยเหล่านี้เป็นรากฐานที่ทำให้ราคาทองคำยังคงอยู่ในช่วงขาขึ้นในระยะยาว.

บทบาทของธนาคารกลาง

ในปีนี้ ธนาคารกลางทั่วโลกซื้อทองคำรวมกว่า 1,080 ตัน ซึ่งมากกว่าปี 2022 ถึง 28% จีนและอินเดียคิดเป็นกว่า 60% ของปริมาณทั้งหมด การซื้อทองคำในระดับสูงแบบนี้ไม่ได้มีจุดประสงค์เพื่อเก็งกำไร แต่เพื่อป้องกันความเสี่ยงจากระบบการเงินและเพิ่มความมั่นคงในทุนสำรองของประเทศ.

• ทองคำไม่ใช่หนี้สินของใคร จึงเป็นสินทรัพย์ปลอดภัยโดยธรรมชาติ

• ใช้เป็นหลักประกันในตลาดการเงินได้ทั่วโลก

• ช่วยรักษาเสถียรภาพของค่าเงินในประเทศช่วงที่ตลาดผันผวน

อัตราผลตอบแทนจริงและค่าเงินดอลลาร์

เมื่ออัตราเงินเฟ้อยังคงสูงกว่า 3% และเฟดชะลอการขึ้นดอกเบี้ย อัตราผลตอบแทนพันธบัตรที่แท้จริงยังคงอยู่ในแดนลบ ซึ่งหมายความว่าการถือทองคำแทบไม่มีต้นทุนโอกาส ผลลัพธ์คือราคาทองคำได้รับแรงหนุนต่อเนื่อง โดยเฉพาะเมื่อค่าเงินดอลลาร์เริ่มอ่อนตัวลง.

• ทุกการลดลง 0.1% ของอัตราผลตอบแทนแท้จริง อาจดันราคาทองคำขึ้น 80–120 ดอลลาร์ต่อออนซ์

• เมื่อดอลลาร์อ่อนค่าพร้อมกับอัตราผลตอบแทนลดลง ราคาทองคำมักทำจุดสูงสุดใหม่

การจัดพอร์ตการลงทุนและความเสี่ยง

สำหรับนักลงทุนรายใหญ่และ family office การถือทองคำ 10–12% ของพอร์ตถือเป็นระดับที่เหมาะสม ช่วยลดความผันผวนโดยรวมและป้องกันความเสี่ยงจากเงินเฟ้อ กลยุทธ์ที่นิยมคือซื้อเพิ่มเมื่อราคาย่อตัวลงมาบริเวณ 3,850–3,880 ดอลลาร์ และใช้สัญญา option call เพื่อบริหารความเสี่ยงฝั่งขาขึ้นโดยไม่ต้องลดการถือครองหลัก.

• ถือทองคำจริงหรือ ETF สำหรับการป้องกันความเสี่ยงระยะยาว

• ใช้สัญญาซื้อขายล่วงหน้าขนาดเล็ก (micro futures) สำหรับการเก็งกำไรระยะสั้น

• ตั้งจุดทำกำไรและจุดหยุดขาดทุนอย่างมีวินัยเพื่อควบคุมความเสี่ยง

โดยรวมแล้ว ราคาทองคำมีโอกาสไปต่อมากกว่าถอยหลัง โดยเฉพาะในสภาพแวดล้อมที่เงินเฟ้อยังคงอยู่ ผลตอบแทนพันธบัตรต่ำ และความตึงเครียดทางการเมืองยังคงสูง.

บทเรียนจากอดีตและแนวโน้มข้างหน้า

ตลาดทองคำมี “ความทรงจำทางประวัติศาสตร์” ที่ชัดเจน ในแต่ละรอบขาขึ้น มักจะมีช่วงพักฐานระยะสั้นเพื่อรีเซ็ตแรงซื้อ ก่อนเข้าสู่รอบใหม่ของการปรับตัวขึ้นในระยะยาว ตัวอย่างในอดีตชี้ให้เห็นรูปแบบเดียวกันซ้ำแล้วซ้ำอีก: การเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ตามด้วยการปรับฐาน แล้วกลับมาทำจุดสูงสุดใหม่.

ตัวอย่างจากอดีต

• ปี 1974–1976: หลังจากราคาทองคำพุ่งขึ้นสองเท่าในช่วงเงินเฟ้อสูง มันลดลง 47% ก่อนจะกลับมาทำสถิติใหม่ในปี 1980

• ปี 2008: ในวิกฤตการเงินโลก ราคาทองคำร่วงกว่า 30% ก่อนจะกลับมาทำสถิติสูงสุดในปี 2011

• ปี 2020: หลังทะลุ 2,000 ดอลลาร์ต่อออนซ์ ราคาลดลงสู่ 1,760 ดอลลาร์ ก่อนจะกลับมาทำสถิติใหม่ในปี 2023–2025

สิ่งที่เราคาดหวังได้

รูปแบบของปี 2025 คล้ายกับรอบขาขึ้นในอดีต ราคาพุ่งขึ้นเร็ว ค่าเงินดอลลาร์แข็งขึ้นชั่วคราว นักลงทุนบางส่วนขายทำกำไร แล้วตลาดปรับฐานก่อนจะเข้าสู่ช่วงฟื้นตัวใหม่ หากเฟดลดดอกเบี้ยตามคาดในเดือนธันวาคม ราคาทองคำมีโอกาสกลับขึ้นสู่ 4,250–4,300 ดอลลาร์ต่อออนซ์.

• สถานการณ์หลัก (70%): ราคาคงที่ระหว่างระดับ 38.2–50% ของรอบเดือนตุลาคม–พฤศจิกายน ก่อนดีดกลับขึ้นต่อ

• สถานการณ์รอง (30%): หากดัชนีดอลลาร์ทะลุ 108.50 ราคาทองคำอาจปรับลงต่อไปถึงแนวรับ 3,720 ดอลลาร์

มุมมองใหม่ของทองคำ

ทองคำเริ่มมีบทบาทใหม่ในระบบการเงินยุคดิจิทัล การใช้ทองคำเป็นหลักประกันในระบบสินทรัพย์ดิจิทัล (tokenization) และการชำระบัญชีแบบเรียลไทม์ ทำให้ทองคำไม่ได้เป็นเพียงสินทรัพย์สะสม แต่ยังเป็นส่วนหนึ่งของระบบการเงินสมัยใหม่ที่สามารถเชื่อมต่อระหว่างธนาคารกลาง บริษัทฟินเทค และตลาดทุน.

• ทองคำอาจกลายเป็นสินทรัพย์หลักประกันที่มีบทบาทมากขึ้นในตลาดโลก

• การเชื่อมโยงทองคำกับเทคโนโลยีดิจิทัลช่วยเพิ่มประสิทธิภาพและลดต้นทุนธุรกรรม

• ระบบการจัดเก็บทองคำแบบมีการจัดสรร (allocated custody) จะได้รับความนิยมสูงขึ้นในกลุ่มสถาบันการเงิน

สรุปได้ว่า ตราบใดที่ธนาคารกลางยังคงซื้อทองคำต่อเนื่อง อัตราผลตอบแทนที่แท้จริงยังติดลบ และความต้องการสินทรัพย์ปลอดภัยยังสูง การปรับฐานในราคาทองคำควรถูกมองว่าเป็น “โอกาสในการเข้าซื้อ” มากกว่า “จุดสิ้นสุดของรอบขึ้นราคา”.